BBT: Ngày 13/6/2026, tại Hội nghị góp ý kiến đối với Dự án đầu tư nâng cao năng lực khoa học và công nghệ của Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam giai đoạn 2026–2030, Viện trưởng Bùi Đình Ngọc đã trình bày tham luận với những góc nhìn về mối quan hệ giữa con người, kiến trúc và môi trường tự nhiên dưới lăng kính của khoa học phong thủy và tri thức phương Đông. Bài tham luận nhấn mạnh vai trò của bản sắc văn hóa dân tộc, sự hài hòa giữa công trình kiến trúc với cảnh quan thiên nhiên, đồng thời đề xuất một số định hướng nhằm phát huy các giá trị tự nhiên, văn hóa và tri thức truyền thống trong quá trình xây dựng, phát triển Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam. Ban Biên tập trân trọng giới thiệu toàn văn bài tham luận của Viện trưởng Bùi Đình Ngọc.
- Kính thưa PGS.TS Nguyễn Trung Minh – Tổng Giám đốc Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam;
- Kính thưa PGS.TS Nguyễn Ngọc Trường – Chủ tịch Hội Khoáng thạch học Việt Nam;
- Kính thưa lãnh đạo Hội Đá quý và Đá phong thủy Việt Nam;
- Kính thưa các nhà khoa học, các chuyên gia cùng toàn thể quý vị đại biểu!
Hôm nay, tôi rất vinh dự được thay mặt Viện Nghiên cứu Ứng dụng Kiến trúc Phong thủy tham dự buổi làm việc và đóng góp ý kiến đối với thiết kế cơ sở Dự án “Đầu tư nâng cao năng lực khoa học và công nghệ của Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam giai đoạn 2026–2030” cùng kịch bản trưng bày của Tòa nhà 2.2.
Trước hết, cho phép tôi gửi tới Ban lãnh đạo, các nhà khoa học và toàn thể cán bộ của Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam lời chúc mừng chân thành nhất nhân dịp kỷ niệm 20 năm thành lập Bảo tàng.
Hai mươi năm có thể chưa phải là một chặng đường dài đối với lịch sử của một thiết chế khoa học, nhưng cũng đủ để khẳng định vị trí và vai trò của Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam trong đời sống khoa học nước nhà. Từ những bộ sưu tập đầu tiên cho đến những chương trình nghiên cứu, giáo dục và truyền thông hôm nay, Bảo tàng đã trở thành địa chỉ tin cậy trong việc nghiên cứu, lưu giữ và lan tỏa những giá trị thiên nhiên quý báu của đất nước đến với cộng đồng.
Kính thưa quý vị,
Viện Nghiên cứu Ứng dụng Kiến trúc Phong thủy là tổ chức khoa học và công nghệ được Bộ Khoa học và Công nghệ cấp phép hoạt động từ năm 2014. Trải qua hơn mười năm xây dựng và phát triển, Viện luôn kiên trì theo đuổi mục tiêu nghiên cứu, bảo tồn và ứng dụng những giá trị tinh hoa của tri thức phương Đông trên cơ sở khoa học, khách quan và phù hợp với đời sống hiện đại.
Cho đến nay, Viện tự hào là đơn vị đầu tiên và cũng là đơn vị duy nhất tại Việt Nam mang tên “Phong thủy” hoạt động trong hệ thống các tổ chức khoa học và công nghệ được Nhà nước cấp phép.
Điều đó không phải để khẳng định sự khác biệt, mà để thể hiện một quan điểm nhất quán rằng những giá trị được lưu truyền qua nhiều thế hệ, nếu thực sự có ý nghĩa đối với đời sống, cần được nghiên cứu nghiêm túc, nhìn nhận bằng tư duy khoa học và vận dụng phù hợp với bối cảnh hiện đại.
Trong nhận thức của nhiều người, phong thủy thường được xem là một lĩnh vực huyền bí. Tuy nhiên, từ góc độ nghiên cứu, chúng tôi nhìn nhận phong thủy trước hết là tri thức về mối quan hệ giữa con người với môi trường sống.
Đó là cách người xưa quan sát tự nhiên, đúc kết kinh nghiệm và tìm kiếm sự hài hòa giữa con người với đất trời. Chính vì vậy, khi đối chiếu với khoa học hiện đại, chúng ta có thể nhận thấy nhiều nguyên lý của phong thủy có sự tương đồng với kiến trúc sinh thái, quy hoạch bền vững, kiến trúc xanh và khoa học môi trường.
Từ hàng nghìn năm trước, cha ông ta đã đề cao việc bảo vệ nguồn nước, gìn giữ cây xanh, tôn trọng địa hình tự nhiên và lựa chọn môi trường sống phù hợp với điều kiện sinh thái bản địa. Đó cũng chính là tinh thần mà Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam đang hướng tới trong quá trình phát triển của mình.
Vì vậy, chúng tôi cho rằng việc đầu tư xây dựng và phát triển Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam trong giai đoạn 2026–2030 không đơn thuần là xây dựng thêm một công trình phục vụ nghiên cứu hay trưng bày.
Đây là cơ hội để Việt Nam kiến tạo một không gian khoa học mang tầm quốc gia, nơi lưu giữ ký ức của tự nhiên, kể lại câu chuyện hình thành và phát triển của đất nước qua lăng kính địa chất, sinh học, môi trường và văn hóa.
Xa hơn nữa, với tầm nhìn đúng đắn và sự đầu tư bài bản, công trình này hoàn toàn có thể trở thành một trung tâm khoa học, văn hóa và giáo dục tiêu biểu của khu vực Đông Nam Á.
Tuy nhiên, để làm được điều đó, theo chúng tôi, Bảo tàng không chỉ cần hiện đại về công nghệ hay quy mô đầu tư. Điều quan trọng hơn là phải có bản sắc riêng.
Một công trình có thể học hỏi những thành tựu tiên tiến của thế giới, nhưng linh hồn của công trình phải được hình thành từ chính văn hóa Việt Nam, từ tri thức phương Đông và từ những giá trị mà các thế hệ người Việt đã bồi đắp qua hàng nghìn năm lịch sử.
Một bảo tàng hiện đại không chỉ giới thiệu hiện vật hay thành tựu khoa học. Bảo tàng còn phải kể được câu chuyện của dân tộc mình; kể về cách con người Việt Nam sống cùng thiên nhiên, khai thác thiên nhiên nhưng cũng biết gìn giữ thiên nhiên trong suốt chiều dài lịch sử.
Từ góc nhìn của chúng tôi, công trình nên đặc biệt quan tâm tới một số nguyên tắc.
Trước hết là tôn trọng tối đa địa hình và cảnh quan tự nhiên hiện hữu, hạn chế những can thiệp làm phá vỡ cấu trúc vốn có của khu đất. Người xưa gọi đó là “Thuận thiên” – phát triển cùng thiên nhiên chứ không phải đối kháng với thiên nhiên.
Tiếp đó là sự hài hòa giữa kiến trúc và cảnh quan; giữa công trình xây dựng với cây xanh, mặt nước và các không gian mở. Một công trình đẹp không chỉ nằm ở hình khối kiến trúc mà còn ở khả năng hòa nhập với môi trường tự nhiên xung quanh.
Bên cạnh đó, việc tận dụng ánh sáng tự nhiên, thông gió tự nhiên, tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải cần được coi là những tiêu chí quan trọng trong quá trình thiết kế và vận hành.
Đặc biệt, nên hình thành các không gian mở có tính kết nối cao để khách tham quan không chỉ quan sát mà còn thực sự cảm nhận được vẻ đẹp của thiên nhiên và giá trị của môi trường sống.
Đối với nội dung trưng bày, ngoài các chuyên đề về địa chất, khoáng sản, cổ sinh vật, đa dạng sinh học và lịch sử tự nhiên Việt Nam, chúng tôi mong muốn sẽ có thêm nhiều không gian dành cho những giá trị văn hóa gắn với thiên nhiên.
Đó là tri thức bản địa của các cộng đồng dân tộc trong việc bảo vệ rừng, bảo vệ biển, bảo vệ nguồn nước, ứng xử với môi trường và khai thác tài nguyên một cách bền vững. Đây là những giá trị rất riêng của Việt Nam và hoàn toàn có thể trở thành dấu ấn đặc sắc của Bảo tàng.
Chúng tôi cũng xin đề xuất nghiên cứu một không gian biểu tượng về cội nguồn dân tộc gắn với truyền thuyết Lạc Long Quân – Âu Cơ. Không gian này không nhất thiết mang tính tâm linh hay nghi lễ, mà có thể được thể hiện như một điểm nhấn văn hóa nhằm giới thiệu quan niệm của người Việt về nguồn gốc dân tộc, về mối quan hệ giữa con người với núi rừng, sông biển và thiên nhiên.
Kính thưa quý vị,
Từ những điểm tương đồng về chức năng, nhiệm vụ và định hướng phát triển, chúng tôi nhận thấy giữa Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam và Viện Nghiên cứu Ứng dụng Kiến trúc Phong thủy có rất nhiều cơ hội để xây dựng mối quan hệ hợp tác lâu dài, thực chất và hiệu quả.
Nếu Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam là nơi nghiên cứu, lưu giữ và lan tỏa những giá trị của thiên nhiên Việt Nam thì Viện Nghiên cứu Ứng dụng Kiến trúc Phong thủy tập trung nghiên cứu mối quan hệ giữa con người với môi trường sống, giữa kiến trúc với thiên nhiên, giữa không gian cư trú với địa hình, khí hậu, cảnh quan và văn hóa truyền thống.
Đó chính là những lĩnh vực có sự giao thoa sâu sắc và có thể bổ trợ cho nhau trong nghiên cứu cũng như trong thực tiễn ứng dụng.
Từ nhận thức đó, chúng tôi mong muốn trong thời gian tới sẽ có cơ hội được trao đổi cùng Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam để xây dựng và tiến tới ký kết Thỏa thuận hợp tác giữa hai đơn vị, làm cơ sở cho việc triển khai các chương trình nghiên cứu khoa học, tư vấn và phản biện chuyên môn, giáo dục cộng đồng, cũng như phát triển các đề tài, dự án và hoạt động ứng dụng có ý nghĩa thực tiễn.
Các nội dung hợp tác có thể tập trung vào nghiên cứu ứng dụng kiến trúc phong thủy trong quy hoạch, kiến trúc và cảnh quan; tư vấn, phản biện chuyên môn đối với các phương án quy hoạch tổng thể, tổ chức cảnh quan, thiết kế kiến trúc, không gian trưng bày ngoài trời và các khu trải nghiệm giáo dục của Bảo tàng; xây dựng các chuyên đề nghiên cứu và trưng bày về thiên nhiên, văn hóa, khoáng vật, đá quý, đá cảnh, tri thức truyền thống và các giá trị phong thủy trong đời sống người Việt.
Chúng tôi cũng mong muốn hai bên có thể phối hợp tổ chức các hội thảo khoa học, tọa đàm chuyên đề, diễn đàn học thuật và các chương trình giáo dục cộng đồng nhằm kết nối các nhà khoa học thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau, từ khoa học tự nhiên đến kiến trúc, văn hóa và môi trường.
Trong quá trình triển khai các chương trình hợp tác, hai bên có thể huy động sự tham gia của các chuyên gia, các tổ chức khoa học và hội nghề nghiệp có liên quan. Chúng tôi trân trọng vai trò của Hội Khoáng thạch học Việt Nam và Hội Đá quý, Đá phong thủy Việt Nam trong việc kết nối đội ngũ chuyên gia, hỗ trợ các hoạt động nghiên cứu, hội thảo và xây dựng các chuyên đề khoa học chuyên sâu.
Một nội dung khiến chúng tôi đặc biệt quan tâm là định hướng xây dựng Khu vườn đá trong tổng thể Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam tại Quốc Oai.
Nếu được đầu tư và tổ chức phù hợp, đây sẽ không chỉ là một không gian trưng bày ngoài trời mà còn có thể trở thành một bảo tàng mở thực sự sống động, nơi hội tụ các giá trị khoa học, giáo dục và văn hóa.
Viện Nghiên cứu Ứng dụng Kiến trúc Phong thủy sẵn sàng phối hợp cùng Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam, Hội Khoáng thạch học Việt Nam và Hội Đá quý, Đá phong thủy Việt Nam nghiên cứu xây dựng mô hình này theo hướng xã hội hóa, tạo điều kiện để các nhà khoa học, các nhà sưu tầm, các tổ chức và cá nhân cùng đóng góp hiện vật, mẫu vật và tri thức chuyên môn.
Về chuyển đổi số, chúng tôi đề nghị Bảo tàng quan tâm xây dựng hệ thống dữ liệu số và các công cụ tương tác hiện đại ngay từ giai đoạn thiết kế. Việc ứng dụng mã QR, cơ sở dữ liệu số, các nền tảng thuyết minh điện tử và công nghệ tương tác sẽ giúp mở rộng khả năng tiếp cận tri thức khoa học tới đông đảo công chúng trong và ngoài nước.
Chúng tôi cũng mong muốn Bảo tàng phát triển theo hướng trở thành một không gian học tập, trải nghiệm và giáo dục cộng đồng hấp dẫn, nơi học sinh, sinh viên và các gia đình có thể tiếp cận khoa học một cách trực quan, sinh động và gần gũi với thiên nhiên.
Chúng tôi tin rằng sự hợp tác giữa Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam và Viện Nghiên cứu Ứng dụng Kiến trúc Phong thủy sẽ góp phần phát huy thế mạnh của mỗi bên, đồng thời mở ra cơ hội hình thành những chương trình nghiên cứu và ứng dụng có giá trị, kết nối khoa học tự nhiên với kiến trúc, cảnh quan, môi trường sống và các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.
Với đội ngũ chuyên gia, nhà nghiên cứu của mình, Viện Nghiên cứu Ứng dụng Kiến trúc Phong thủy sẵn sàng tham gia tư vấn, phản biện, nghiên cứu và phối hợp triển khai các chương trình khoa học phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của hai đơn vị.
Chúng tôi hy vọng rằng buổi làm việc hôm nay sẽ là bước khởi đầu tốt đẹp cho mối quan hệ hợp tác lâu dài giữa Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam và Viện Nghiên cứu Ứng dụng Kiến trúc Phong thủy trong thời gian tới.
Xin kính chúc các đồng chí lãnh đạo, các nhà khoa học cùng toàn thể quý vị đại biểu sức khỏe, hạnh phúc và thành công.
Xin trân trọng cảm ơn!
Kiều Phú, ngày 13.06.2026
Thái Hoà Bùi Đình Ngọc
Viện trưởng Viện nghiên cứu ứng dụng kiến trúc phong thuỷ
